Vì sao uống dầu olive bị rát cổ, thậm chí ho?
Bạn rót một thìa (muỗng) dầu olive, uống một ngụm. Mấy giây đầu không có gì đặc biệt, rồi đột nhiên cổ họng rát lên, có khi bật ho một hai tiếng. Nhiều người hoảng, nghĩ mình bị dị ứng hoặc dầu có vấn đề.
Thực ra đây là trải nghiệm quen thuộc đến mức giới nếm dầu olive chuyên nghiệp có hẳn tên gọi cho nó. Bài viết này giải thích vì sao uống dầu olive bị rát cổ, và tại sao đó thường là tin tốt.
Rát cổ (rát họng) là vị cay của dầu olive
Dầu olive extra virgin được đánh giá qua ba vị tích cực: vị trái cây, vị đắng và vị cay. Trong đó, vị cay (tiếng Ý là piccante, tiếng Anh là pungency) được mô tả chính xác là cảm giác rát nhẹ ở cổ họng khi nuốt.
Điểm đặc biệt là vị cay này không nằm trên lưỡi như ớt, mà xuất hiện ở cổ họng, và thường tới trễ vài giây sau khi nuốt. Đó là lý do nhiều người bất ngờ: miệng thấy bình thường, rồi cổ họng mới "lên tiếng".
Nguyên nhân: polyphenol, đặc biệt là oleocanthal
Dầu olive extra virgin chứa khoảng 30 loại polyphenol, nhóm chất chống oxy hóa tự nhiên có trong quả (trái) olive. Hai cái tên được nhắc nhiều nhất là hydroxytyrosol và oleocanthal. Oleocanthal là hợp chất thường được gắn với cảm giác cay rát đặc trưng ở cổ họng.
Polyphenol cũng là thứ khiến quả olive sống đắng tới mức không ăn nổi. Dầu extra virgin chỉ chiết xuất cơ học nên giữ lại được nhóm chất này. Dầu tinh luyện thì mất gần hết, nên uống vào trơn tuột, không rát, không đắng.
Vì sao lại bị ho?
Ho là phản xạ tự nhiên khi cổ họng bị kích thích. Với dầu olive giàu polyphenol, cảm giác rát đủ mạnh để khiến nhiều người ho một tiếng sau khi nuốt.
Trong giới chuyên môn, có một nhận định được nhiều nguồn độc lập cùng xác nhận: đắng và cay là phẩm chất, và ho là dấu hiệu tốt. Ở các buổi nếm dầu chuyên nghiệp, tiếng ho rộ lên quanh bàn thường được xem là lời khen dành cho chai dầu.
Mức độ rát nói gì về chai dầu của bạn?
Rát rõ, kèm hương thơm tươi
Thường là dầu còn tươi, hái sớm, polyphenol cao. Quả olive còn xanh có nhiều polyphenol hơn quả chín đen, nên dầu hái sớm cay hơn.
Rát nhẹ, vị tròn
Có thể là dầu hái muộn hơn, hoặc giống olive có tính cách dịu hơn. Không có nghĩa là kém, chỉ là phong cách khác.
Không rát chút nào, vị nhạt, ngậy
Đây mới là lúc nên nghi ngờ. Dầu có thể đã để lâu, bị oxy hóa vì nhiệt và ánh sáng, hoặc không phải extra virgin. Nếu kèm mùi giống bút sáp màu hay sơn khô, gần như chắc chắn dầu đã ôi thiu.
Rát cổ có hại không?
Với người khỏe mạnh, cảm giác rát này là đặc tính bình thường của thực phẩm, giống như vị chát của trà hay vị đắng của cà phê, và qua đi nhanh chóng. Tuy vậy, nếu bạn có bệnh lý về họng, dạ dày hoặc đang điều trị bệnh, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống dầu olive thường xuyên.
5 cách giảm cảm giác rát khi mới làm quen
- Uống lượng nhỏ: bắt đầu bằng nửa thìa cà phê.
- Nuốt chậm, thở đều: đừng nín thở rồi nuốt vội, cổ họng sẽ càng phản ứng mạnh.
- Chấm với bánh mì: tinh bột làm dịu cảm giác rát rất rõ.
- Rưới lên món ăn: salad, rau luộc, trứng, cá hấp.
- Ngửi trước khi uống: hương thơm giúp não "chuẩn bị" cho vị cay, ít bị bất ngờ hơn.
Rất nhiều người kể rằng sau vài tuần, cảm giác rát từ chỗ khó chịu trở thành thứ họ chờ đợi mỗi sáng. Ở các cửa hàng dầu olive, chuyện khách chê "cay quá" rồi quay lại mua đúng chai đó xảy ra thường xuyên.
Thử cảm giác "kick" cùng Kicker
Tên Kicker đến từ chính cảm giác này: cú "kick" nơi cổ họng sau mỗi ngụm dầu. Nếu muốn làm quen từ từ, hãy bắt đầu với dầu tháng 12 cay dịu. Nếu muốn cảm nhận rõ nhất, chọn dầu tháng 11. Xem chi tiết tại trang sản phẩm Kicker.
Đọc thêm: Dầu olive vị cay lưu luyến: vì sao càng cay càng tươi và Cách uống dầu olive đúng cách cho người mới.
Câu hỏi thường gặp
Uống dầu olive bị rát cổ có phải dị ứng không?
Thường là không. Rát cổ là vị cay tự nhiên của dầu extra virgin do polyphenol gây ra. Nếu có biểu hiện bất thường khác như nổi mẩn, khó thở, hãy ngưng dùng và gặp bác sĩ.
Dầu olive nào không bị rát cổ?
Dầu tinh luyện (pure, light) hầu như không rát vì đã mất polyphenol. Dầu extra virgin để quá lâu cũng giảm hẳn vị cay.
Cảm giác rát kéo dài bao lâu?
Thường chỉ vài giây đến khoảng một phút sau khi nuốt, rồi tự hết.
